مدیریت پروژه

پروژه عمرانی چیست و از صفر تا صد یک پروژه شامل چه مواردی است؟

معمولاً تولد و ظهور یک پروژه عمرانی بر اساس یک نیاز در کسب و کار و یا ممکن است بر اساس بررسی ضرورت نزد یک سرمایه گذار آغاز گردد. مسلماً قبل از شروع عملیات اجرایی پروژه اقدامات و مطالعات زیادی جهت انتخاب یک پروژه انجام می‌شود. مطالعاتی که اگر تحلیل و بررسی‌های آن به درستی انجام نشود ممکن است به عدم موفقیت و یا شکست پروژه منجر شود. تمامی سرمایه‌گذاران اجرای یک پروژه در یک بنگاه اقتصادی به دنبال منفعت (سود) بیشتر در اجرای یک پروژه هستند پس باید به مرحله قبل از شروع یک پروژه توجه ویژه‌ای شود. سعی ما بر این است که بتوانیم این مرحله را در قالب یک آموزش فرآیندی و کاربردی مطرح کنیم، در ادامه با متری چند همراه باشید.

برای دریافت خلاصه متره، لیست قیمت مصالح، برآورد هزینه ها به تفکیک فعالیت ها و برنامه ساخت به متری چند مراجعه کنید

 

مفهوم طرح و پروژه چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟

ابتدا لازم است مفهوم طرح و پروژه عمرانی را عنوان نماییم. زیر این دو ماهیت متفاوتی در هر مرحله از پروژه دارند. مفهوم طرح در واقع ایده یا پیشنهادی خامی است که به صورت مجموعه‌ای از کارها و عملیات جهت رسیدن به اهداف و استراتژی‌های کلان تعریف شده و مطرح می‌شود.

تعریف پروژه

اگر مجموعه فعالیت‌های به هم مرتبط به منظور نتیجه معین با داشتن یک شروع، پایان و بودجه تعریف شده انجام گردد، پروژه گفته می‌شود. اگر پروژه را بخواهیم به صورت فرآیندی و مفهومی ترسیم کنیم مطابق تصویر زیر می‌توان مرحله تولد یک پروژه را از مرحله طرح تا مرحله تحویل پروژه را به صورت خلاصه مشاهده کرد.

پروژه عمرانی چیست و از صفر تا صد یک پروژه شامل چه مواردی است؟

فرآیندهای پیش از پروژه عمرانی چیست؟

در این مقاله قصد داریم در خصوص فرآیندها و نیازمندی‌های قبل از شروع پروژه صحبت کنیم که شامل مواردی همچون پیشنهاد و ترسیم طرح، مطالعات تکمیلی و تصویب طرح و پیاده‌سازی و نحوه‌ی اجرای پروژه است.

مطالب مرتبط: تاخیرات در پروژه عمرانی، شناخت عوامل و تاثیرات آن

مرحله‌ی اول، پیشنهاد و ترسیم طرح

در این مرحله سؤالات اولیه در خصوص اجرای طرح مطرح می‌شود این قسمت زمان ظهور و تولد یک طرح است که ممکن است از یک جرقه و یا سؤال در ذهن سرمایه گذار و یا کارفرما شروع شود. سؤالات مهم در این مرحله شامل موارد ذیل است.

  • مزایای و منافع کسب شده طرح
  • شناسایی ذی‌نفعان کلیدی طرح
  • اهداف طرح
  • تعیین اسکوپ و محدوه کار
  • تهیه زمان‌بندی اولیه پروژه عمرانی (پس از تصویب طرح برنامه تفصیلی تهیه خواهد شد)

ممکن است در ابتدا برای تمامی این سؤالات پاسخی و یا جواب کاملی دریافت نشود. در این مرحله سؤالات زیر در ذهن فرد و یا تیم پیشنهاد دهنده طرح عنوان می‌شود.

چه؟ نتایج

چرا؟ هدف، توجیه

چه کسی؟ تیم، مدیر

کجا؟ محل

با چه؟ منابع

کِی؟ برنامه ریزی

با کدام روش؟ تکنیک‌ها، مهارت‌ها

برای چه کسانی؟ ذینفعان

پروژه عمرانی چیست و از صفر تا صد یک پروژه شامل چه مواردی است؟

مرحله‌ی دوم، تهیه مطالعات تکمیلی و تصویب طرح

در این مرحله است که تمامی سؤالات باید جواب داده شود و این جواب‌ها باید مطابق مراحل زیر اقدام نمود و در این مرحله است که طرح توجیهی و یا امکانسجی طرح تمامی سؤالات این مرحله را باید پاسخ دهد.

  • مشخص شدن متولی طرح
  • تشکیل تیم مطالعات طرح و وظایف مربوطه
  • تکمیل اطلاعات فنی طرح
  • تهیه ساختار شکست و زمان‌بندی کلان
  • تدوین بودجه (درآمدها و هزینه‌ها)
  • تحلیل و نهایی سازی مطالعات طرح
  • تصویب و شروع پروژه عمرانی

طرح توجیهی یا مطالعه امکانسنجی پروژه عمرانی

 مطالعه امکانسجی مهم‌ترین قدم در اجرای یک پروژه است، زیرا پایه و اساس برای هر اقدام همچون طراحی محسوب می‌شود. هرگونه خطا و اشتباه در این مرحله، می‌تواند موفقیت پروژه را به خطر بی اندازد و موجب شکست آن شود. یک طرح توجیهی، فقط به این سؤال پاسخ نمی‌دهد که آیا این پروژه امکان‌پذیر است؟ بلکه به شناسایی دقیق بازار هدف، موقعیت بازار، همچنین به سایر ویژگی‌های طرح برای دستیابی به حداکثر موفقیت در اجرای پروژه می‌پردازد.

مطالعات امکانـسنجی در سـه مرحلـه شناسایی امکانات، امکانسنجی اولیه و امکانسنجی نهایی صورت پذیرد. در مرحله اول به مطالعه و دریافت اطلاعات اولیه می‌پردازیم، پس از آن امکانسجی اولیه و خام صورت می‌پذیرد و مفروضات طرح را بر اساس شرایط عمومی کشور مورد مطالعه قرار می‌دهد. پس از ارائه اولیه گزارش برای سرمایه‌گذاران اصلی و دریافت نظرات و خواست‌های آن‌ها مطابق مفروضات اولیه …گزارش نهایی امکانسجی تهیه می‌شود. در این مرحله باید جزئیات پروژه به حدی روشن شود که ابهامی در خصوص طرح پروژه، روش‌های اجرا و فروش محصول نهایی پروژه نباشد؛ که در صوت تائید طرح، شروع برنامه ریزی اولیه پروژه (گام سوم) در دستور کار قرار می‌گیرد.

یک گزارش امکان‌سنجی پروژه شامل چه قسمت‌های است؟

  • آشنایی با مفروضات طرح (مفروضاتی که مطابق خواسته‌های سرمایه گذارند هستند)
  • مطالعات بازار (بررسی روند تقاضای محصول نهایی طرح) و بررسی رقبای موجود
  • مطالعات فنی و برآورد امکانات زیر بنایی طرح (طرح و کانسپیت اجرایی پروژه باید در این مرحله تعریف شود)
  • برآورد سرمایه گذاری طرح
  • برآورد هزینه‌های ساخت با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی (تحریم، تورم و …)
  • پیش بینی مالی و نحوه تأمین مالی طرح
  • تحلیل شاخص‌های مالی و اقتصادی طرح (IRR، NPV و نرخ بازگشت سرمایه، نقطه سر به سر، دوره بازگشت سرمایه…)

با وجود اینکه در هنگام ارزیابی و امکانسنجی طرح‌ها، عمدتاً تصمیم‌گیری‌ها بر اساس خروجی‌های مطالعات مالی است، اما صحت خروجی‌های بخش مالی، کاملاً وابسته به صحت اطلاعات ورودی است که از مطالعات بازار و مطالعات فنی و برآورد هزینه‌ها به دست می‌آیند. این به معنی آن است که دریافت اطلاعات هر چقدر به واقعیت نزدیک‌تر باشد خروجی گزارش تحلیلی دقت تر خواهد بود. همچنین در کنار مطالعات باید به قوانین و ضوابط جدید سازمان‌های حکومتی آگاهی یافت زیرا در نتیجه محصول نهایی پروژه تأثیر بسزایی دارد (مجوزها، پروانه، انشعابات، خلافی‌ها، سطح اشغال و…) از جمله این موضوعات است.

پروژه عمرانی چیست و از صفر تا صد یک پروژه شامل چه مواردی است؟

مرحله‌ی سوم، پیاده‌سازی و نحوه‌ی اجرای پروژه

پس از تصویب طرح باید مفروضات روش اجرای پروژه که در مرحله قبل پیشنهاد و مصوب شده است را به مرحله اجرا در آوریم. از جمله مفروضات اجرایی این مرحله به موارد ذیل می‌توان اشاره نمود.

  • برون‌سپاری یا داخلی سازی پروژه با توجه به منابع موجود سازمانی (تجهیزات، نیروی انسانی و …)
  • برنامه ریزی روش قراردادی اجرا (پیمانکار کل، مدیریت طرح و …)
  • مشخص شدن روش‌های فروش (پیش فروش، سهام و…)

 

مطالب مرتبط: مدیریت مصالح پروژه و تأثیرات آن بر کاهش هزینه‌های پروژه‌های عمرانی

2 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا