وبلاگ

خانه وبلاگ چرا تهیه ساختار شکست (WBS) در برنامه ریزی پروژه اهمیت دارد؟

چرا تهیه ساختار شکست (WBS) در برنامه ریزی پروژه اهمیت دارد؟

تهیه ساختار شکست (WBS (Work Breakdown Structure در برنامه ریزی یک پروژه بسیار مهم است زیرا ساختار شکست پروژه را می‌توان به منزله یک فونداسیون در برنامه یک پروژه دانست که اگر به روش صحیح تهیه نگردد، برنامه ریزی، کنترل و تحلیل پروژه را با اشکالاتی مواجه می‌سازد. در ادامه به معرفی مفاهیم کلی این مبحث می‌پردازیم، با متری چند همراه باشید.

برای دریافت خلاصه متره، لیست قیمت مصالح، برآورد هزینه ها به تفکیک فعالیت ها و برنامه ساخت به متری چند مراجعه کنید

ساختار شکست چیست و از نظر لغوی چه مفهومی دارد؟

ساختار (Structure) در واقع تلاش مستمر بر دست یابی به یک هدف و یا تولید یک محصول است که بر طبق یک الگوی معین مرتب و تنظیم شده باشد. شکست (Breakdown) هم به تقسیم کردن به بخش‌ها یا گروه‌ها و یا تفکیک شدن به اجزای تشکیل دهنده اصلی گفته می‌شود. ساختار شکست در واقع فرایندی است که بخش‌های اصلی پروژه را به اجزا و گروه‌های کوچک تقسیم می‌کند تا کنترل و مدیریت پروژه را ساده‌تر و شفاف‌تر کند.

سطوح ساختار شکست در یک پروژه شامل چه بخش‌هایی می‌شود؟

سطوح ساختار شکست معمولا به صورت لایه‌لایه یا طبقه طبقه از بالا یا از گسترده‌ترین لایه به کوچکترین لایه تقسیم می‌شوند که در زیر به آن‌ها اشاره شده است.

لایه اول؛ کل پروژه (در ساختار روبرو احداث مجموعه ورزشی لایه اول محسوب می‌شود).

لایه دوم؛ زیر پروژه‌ها (معمولا در پروژه‌های بزرگ این لایه دیده می‌شود. به عنوان مثال اجرای هر بلوک از یک پروژه مجتمع‌های مسکونی یک زیر پروژه محسوب می‌شود).

لایه سوم؛ فعالیت‌های مادر (در ساختار روبرو محوطه سازی و احداث ساختمان هر کدام یک فعالیت مادر محسوب می‌شود).

لایه چهارم؛ بسته‌های کاری (در پروژه‌های بزرگ بسته‌های کاری بخش اصلی مدیریتی پروژه را شکل می‌دهند این بدان معنی است که در پروژه هرکدام ازمسئولان و مهندسان یک بسته کاری را مدیریت می‌کنند، به عنوان مثال مانند مهندس نقسه بردار، مهندس نقشه کش، مهندس ناظر، پیمانکار و …).

لایه پنجم: فعالیت‌ها (که آخرین جزء یک ساختار شکست هستند و کار اصلی به روز آن‌ها انجام می‌شود).

عناصر ساختار شکست کار یا پروژه، چشم اندازی روشن از محصول نهایی پروژه و فرآیند کلی تولید آن را پیش روی ذینفعان پروژه قرار می‌دهد.از مزایای  این ساختار می‌توان به مواردی از جمله تعیین محدوده پروژه، به صورت سسله مراتبی، قابل کنترل و بسته‌های کاری قابل تعریف تقسیم بندی، اشاره کرد. سطوح بالایی ساختار شکست کار منعکس کننده قلمروهای کاری مربوط به اقلام قابل تحویل اصلی پروژه هستند . عناصر پایین‌تر ساختار شکست کار، بر روی هزینه و تهیه زمان‌بندی پروژه تمرکز دارند.

تعیین زیرلایه ها در پروژه ساخت ورزشگاه

دلیل اهمیت ساختار شکست در یک پروژه

سلسه مراتب اقلام قابل تحویل پروژه را تعریف می‌کند.

ابزاری جهت برآورد ریالی حوزه‌های محتلف پروژه است.

به تعیین کلیه کارهای اصلی و اقلام قابل تحویل پروژه کمک می‌کند.

یک تصویر گرافیکی از محدوده پروژه فراهم می‌کند.

ابزاری برای یکپارچه سازی و ارزیابی عملکرد زمانبندی و هزینه پروژه است.

با ذینفعان اصلی و مسئولین حوزه‌های مختلف پروژه ارتباط برقرار می‌کند.

در نهایت بهگزارش دهی، تجزیه و تحلیل پیشرفت پروژه کمک می‌کند.

مطالب مرتبط: نکات دانستنی موثر در بودجه بندی پروژه های ساختمانی کدامند؟

مراحلی که در تدوین ساختار شکست باید رعایت شوند کدام‌اند؟

گام اول

در گام یا مرحله اول، محصول یا محصولات نهایی پروژه را مشخص می‌شوند؛ به عبارتی باید مشخص شود چه کالا یا خدماتی باید تحویل ذینفعان و مالکان شود تا پروژه به موفقیت برسد.

گام دوم

در گام دوم، اقلام قابل تحویل اصلی پروژه را مشخص می‌شود. به عنوان مثال در یک پروژه ساختمانی طراحی، سازه، نازک کاری و … از اقلامی هستند که باید به مجریان تحویل داده شوند.

گام سوم

در این مرحله گروه‌ها و بسته‌های کاری اصلی پروژه تعریف می‌شود. برای مثال در یک پروژه ساختمانی گروه سفید کاری، اسکلت بندی، ساخت نما و … باید تعیین شوند. به زبان ساده باید با گروه‌های ساخت و ساز جهت بستن قرارداد صحبت شود و گروه مورد نظر انتخاب شود.

گام چهارم

در گام آخر، فعالیت‌های هر گروه کاری که در مرحله قبل تعیین شده بودند، باید تدوین شود و قرارداد کاری بسته شود. به عنوان مثال سفیدکاری دیوارهای طبقه اول، دوم و …

تعیین وظایف در مراحل تدوین ساختار شکست

اقلام یا آیتم های قابل تحویل کدام‌اند؟

اقلام تحویلی پروژه, آیتم‌هایی در ساختار شکست هستند که در انتهای پروژه تحویل متولیان پروژه می‌شوند به عنوان مثال طراحی، نما، سازه و … ماهیت تحویل شدنی دارند. در بیانی دیگر می‌توان گفت اقلام تحویل شدنی آیتم‌هایی هستند که ما برای مدیریت و کنترل بهتر زمان و هزینه پروژه آن‌ها را در ساختار شکست کار قرار می‌دهیم و مطابق با آن، قراردادهای اجرایی را منعقد می‌کنیم.

به عنوان مثال فرض کنیم ما یک پروژه مجتمع مسکونی داریم که دارای چهار بلوک است  و در هر  طبقه 3 واحد داریم. در اینجا کل پروژه که در آخر تکمیل می‌شود یک تحویل شدنی محسوب میشود و هر کدام از بلوک‌ها، ساخت محوطه، تکمیل تاسیسات مکانیکی و برقی هر بلوک هم از اقلام تحویل شدنی هستند.

چه آیتم‌ها یا اقلامی تحویل شدنی نیستند؟

به عنوان در اجرای فونداسیون از آیتم‌های تحویل نشدنی می‌توان به خم کاری آرماتور، جابه جای میلگردها، سیم بندی آرماتورها و … اشاره کرد. به عبارتی آیتم‌های که قابل تحویل گیری کار محول شده نباشند از آن‌ها به عنوان آیتم‌های غیر قابل تحویل یاد می‌کنیم.

به یاد داشته باشید که پیچیده کردن مفهوم ساختار پروژه و اقلام قابل تحویل امری اجتناب ناپذیر است و باید به سادگی با آن برخورد کرد تا امور سریع‌تر پیش بروند. معمولا بعد از تهیه و نهایی سازی ساختار شکست یک پروژه ساختمانی، می‌ در اجرای فونداسیون توان از آن در سایر پروژه‌های مشابه استفاده کرد که صرفه جویی در زمان را به ارمغان می‌آورید.

در شکل زیر به یک نمونه ساختار شکست لوله کشی گاز که شامل چهار سطح کل پروژه، فعالیت‌های مادر، بسته های کاری، و فعالیت‌ها است، اشاره می‌شود .

اقلام تحویل شدنی و تحویل نشدنی

 ساختار شکست هزینه (‌‌CBS) چیست؟

ساختار شکست هزینه (Cost Breakdown Structure) همان ساختار شکست کار (WBS) است که در آن میزان هزینه هر یک از آیتم‌های موجود در کار تعیین شده است. جهت برآورد هزینه‌ها در پروژه باید حجم کارها و برآورد آن انجام شده شود. دقت در تهیه این ساختار بر سود و زیان و تعیین قیمت تمام شده پروژه بسیار تاثیر گذار است لذا استفاده از تجارب پروژه‌های پیشین می‌تواند کمک بسزایی در تهیه ساختار شکست هزینه نمایید. در شکل زیر نمونه یک CBS  ساختمانی در لایه فعالیت‌های مادر ارائه شده است.

چه مواردی در تهیه ساختار شکست هزینه اهمیت دارد؟

در یک ساختار شکست هزینه صحیح باید مراکز هزینه تعریف شده در واحد مالی و حسابداری یکسان باشد.

برای مفهوم و درک بهتر این ساختار باید از یک سیستم کد گذاری شده استفاده شود.

گروه‌های کاری تحویل شدنی و هزینه انجام آن‌ها باید کاملا مشخص شود.

کلیه کارهای موجود در ساختار شکست هزینه باید برآورد، زمانبندی، بودجه بندی و کنترل شوند.

بهتر است در پروژه‌های بزرگ برای هر گروه از آیتم‌های تحویل شدنی، یک مسئول انتخاب شود تا در انجام آن نظارت کافی وجود داشته باشد.

استفاده از تجارب پروژه‌های گذشته کمک بسزایی در برنامه ریزی پروژه می‌نماید.

مطالب مرتبط: تعریف شاخص های کلیدی پروژه به منظور ارزیابی عملکرد پروژه [مثال کاربردی]



0 دیدگاه

دیدگاه خودتان را ارسال کنید.

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های الزامی با * علامت گذاری شده اند.

×

برنامه هزینه ساخت راه‌اندازی شد!

رایگان امتحان کنید!